Tymczasem należy powiedzieć, że istnieje hipoteza zakładająca, że „Calcio” (rzymska gra piłkopodobna) mogło zostać przywiezione na wyspy brytyjskie wraz z legionami rzymskimi a pierwszy mecz odbył się w osadzie Derby w roku 217 pomiędzy autochtonami a legionistami rzymskimi. Przez kolejne stulecia piłka stawała się coraz bardziej popularna. Podobno rękopis brytyjski z IX wieku wspomina nawet o meczu Anglików ze Szkotami zakończonym zwycięstwem tych pierwszych 3:2. Jeśli to prawda jest to najstarszy międzypaństwowy mecz „piłkarski".
Do końca XVI wieku kroczyła zwycięskim pochodem przez ziemie imperium Brytyjskiego, Francji i państw włoskich(Florenckie Calcio było tak popularne, że grano w nie nawet w Watykanie za Klemensa VII, Leona IX i Urbana VIII).
Z roku 1540 pochodzi najstarsza zachowana do dziś piłka znajdująca się dziś w Muzeum Narodowym Szkocji. Jest zrobiona ze skór i świńskiego pęcherza. Została odnaleziona w 1981 roku w wiązaniu dachowym jednej z sal w pałacu Stirling Castle. Wiążą się z nią jednak pewne kontrowersje. Z racji swej niewielkiej średnicy (14-16 cm) nie ma całkowitej pewności, że jest ona przeznaczona tylko do piłki nożnej. Z roku 1581 pochodzi dokument potwierdzający obecność sędziego na boisku. Określenia zawodnik piłkarski używa w 1607 roku w swojej sztuce Król Lear Wilhelm Szekspir.
Można powiedzieć, że w XVI wieku stała się grą o zasięgu światowym. Przeszła też drogę od zakazywanej rozrywki mas, która bywalcy salonów pogardzali (przynajmniej oficjalnie) do sportu powszechnie akceptowalnego, który doczekał się nawet w 1660 roku pierwszego naukowego opracowania. Stąd jest już tylko krok do narodzin futbolu jaki znamy obecnie. Działo się to za sprawą uniwersytetów (zwłaszcza Oxford, Cambridge, Eton, Harrow, Sheffield, Rugby) gdzie uczniowie z pasją uganiali się za skórzaną piłką. Skoro szkoła wyższa to muszą być jakieś reguły dlatego też w szkołach tych w XVIII wieku opracowano pierwsze współczesne zasady gry, m. in. przepis o spalonym. Oxford posiada „plan boiska piłkarskiego” z 1788 roku. Gdy nadszedł wiek XIX w coraz bardziej zapracowanej i zmęczonej masie robotników futbol stracił na znaczeniu. Grała za to młodzież szkolna. Jako, że jednych ujednoliconych zasad gry nie było każda ze szkół mogła opracować własne różniące się nieco od innych.
Wraz z rozwojem kolei stały się możliwe zawody międzyszkolne. I tu pojawił się poważny problem. Jak grać skoro każda ze szkół stosuje nieco inne przepisy? Rozwiązano go grając na przykład dwie połowy meczu. Pierwsza rozgrywana była według zasad gospodarzy, druga gości. Długo tak jednak grać nie było można dlatego w 1848 roku w Cambridge (mimo, że najbardziej popularna piłka była w Rugby, ale zrządzeniem losu ten ośrodek dał początek innej dyscyplinie) odbyło się spotkanie przedstawicieli kilkunastu ośrodków piłkarskich. Po ośmiogodzinnych naradach uchwalono pierwsze współczesne zasady gry w piłkę nożną tzw Cambridge rules. Niestety nie zachowały się po dziś dzień. Istnieje tylko ich późniejsza poprawiona wersja z 1856 roku. Zawiera 13 punktów i wprowadza tak dziś wydawałoby się oczywiste rzeczy jak np. punkt drugi mówiący o rozpoczynaniu gry od środka boiska na początku meczu jak i po każdej bramce. Kolejny mówi o tym, ze po stracie bramki grę wznawia zespół, który ją stracił Wprowadzono też aut, spalony, definicję gola, zakaz gry ręką. Zakazano tez faulowania w postaci popychania, przytrzymywania zawodnika etc. Po ustawie fabrycznej z 1850 roku dającej więcej czasu robotnikom i ich dzieciom piłka znów staje się sportem powszechnie dostępnym dla wszystkich.
Można zatem sądzić, że teraz wszystko pójdzie już bardzo sprawnie. Mamy już zasady gry, szerokie grono graczy więc zaraz powstanie liga, puchary etc. Nic bardziej mylnego. Najstarszy klub piłkarski świata Scheffield FC w latach 50tych XIX wieku opracował własne zasady według, których grał i które zyskały wielu zwolenników (po raz pierwszy zakazane było dotykanie piłki rękami). Jakby tego było mało w dalekiej Australii w 1858 roku opracowano kolejny zestaw przepisów gry w piłkę nożną.Taka sytuacja prowadziła donikąd dlatego już od początku lat 60tych XIX wieku rozpoczęto starania mające doprowadzić do ujednolicenia zasad gry. 26 X 1863 roku w Londynia, w „Freenason's Tavern” przedstawiciele 14 przedstawicieli z 11 szkól i klubów piłkarskich (Nottingham Forest, Kilburn, Barnes, War Office, Crusaders, Perceval House, Blackheath, Surbiton, Kenington School, Crystal Palace) założyli pierwszą na świecie federację piłkarską. Celem było uregulowanie gry i narzucenie jednych obowiązujących powszechnie przepisów, które ostatecznie dopracowano po 8 XII 1863 roku.Oficjalnie zabroniono używania rąk przez zawodników z pola, uporządkowano reguły gry w piłkę nożną, wprowadzono (1885 rok) profesjonalizm. Ciekawostką jest fakt, że podpis pod tą deklaracją oznaczał jednocześnie rozłączenie się z federacją rugby, dyscypliną istniejącą od 1823 roku i do tego czasu mocno z futbolem utożsamianą .Pierwszym prezesem FA został Artur Pember (Kilburn). Od tego momentu przynajmniej w Anglii rozpoczynają się dzieje profesjonalnego futbolu.
Profesjonalny futbol to tez kluby piłkarskie. Ustalenie który jest najstarszy nastręcza pewnych trudności. Piłka nożna formowała się gdy istniały już towarzystwa sportowe, względnie kluby w których już wcześniej uprawiano popularniejsze wówczas od piłki dyscypliny np. kolarstwo czy wioślarstwo. Dalej, spora część badaczy pod data powstania klubu widzi datę założenia sekcji piłkarskiej. Jednak jeśli klub jest wielosekcyjny brak przez kilka pierwszych lat działalności sekcji piłkarskiej nie sprawia, że wcześniej nie istniał. Przykład z polskiego podwórka. Posnania założona w 1907 roku nie posiada dziś sekcji piłkarskiej mimo to klub jako datę założenie podaje właśnie 1907 rok. Drugi problem. Czy pod miano klubu można podciągnąć, nawet zorganizowany zespół ale tylko z jednej szkoły lub kolegium? Jeśli tak to już w 1825 roku istniał Aldenham School F.C.. Brytyjczycy wychodzą z założenia, że dopiero od momentu udostępnienia członkostwa osobom spoza danego środowiska można mówić o klubie sportowym (oczywiście, żeby nie było zbyt łatwo i od tego są wyjątki).
Za najstarszy klub piłkarski świata uchodzi powszechnie Scheffield FC jednak już w 1820 roku powstał Sheffield Wednesday ma więc blisko dwieście lat Pierwotnie był on klubem krykieta a sekcja piłkarska założona została w 1867 roku. W 1887 te dwie sekcje podzieliły się na dwa oddzielne kluby (krykiet istniał do1920 roku).
Jeszcze ciekawiej wygląda sytuacja z Barnes Club Londyn. Klub miał powstać w 1839 roku jednak inne źródła mówią, że stało się to pomiędzy 1858 a 1862 rokiem z którego to roku pochodzi pierwsza wzmianka dotycząca rozegrania przez Barnes meczu. To nie jednak wątpliwości dotyczące dokładnej daty powstania klubu czynią go wyjątkowym. Barnes długo nie mógł zdecydować się czy woli piłkę nożną czy rugby. Był jednym z założycieli FA oraz rozegrał w 1863 roku pierwszy mecz pod auspicjami FA ( 3:3 z Richmond FC London) po czym.....szybko porzucił futbol dla rugby i jest temu wierny po dziś dzień.
Dlatego, że rugby i futbol wywodzą się z tego samego pnia i ich drogi rozeszły się ostatecznie po utworzeniu FA wśród najstarszych klubów możemy znaleźć też np. Guy's, Kings and St. Thomas' Rugby Football Club Londyn założony w 1843 roku, który...nigdy nie grał w futbol!
Dopiero stworzenie Cambridge rules mocno ułatwiło klasyfikowanie klubów dlatego właśnie wspominany wcześniej Scheffield FC (założony w 1855 roku jako klub krykieta), który sekcję piłkarską utworzył 24 X 1857 roku uznawany jest za najstarszy klub piłkarski świata. Jednak jak wykazałem powyżej by być w zgodzie z prawdą należałoby mówić raczej o najstarszej sekcji piłkarskiej a nie klubie.
Z obowiązku kronikarskiego należy też wspomnieć o założonym w 1858 roku Blackheath FC z Londynu, który mimo iż jest klubem rugby był jednym z założycieli FA a Francis Maude Campbell został nawet skarbnikiem. Skąd to olbrzymie zamieszanie z klubami rugby? Otóż zwolennikom tego sportu wydawało się, że zakładając FA będą mieli tak duży wpływ na formowanie się przepisów, że rugby i futbol nie rozejdą. Gdy tak się nie stało rozczarowane porzuciły FA. Czy miały podstawy by sądzić, że przeforsują swoje pomysły? Jak najbardziej tak bo to kluby rugby nie futbolu wyrastały do tego czasu jak grzyby po deszczu.
Kolejna kontrowersyjną datą jest 14/17 V 1859 roku. Został wtedy założony pierwszy klub piłkarki spoza wysp brytyjskich. Mało tego spoza Europy. Był to Melbern FC. Problem polega na tym, ze mimo olbrzymiej odległości od Londynu Melbern (jak i cała Australia) było wciąż miastem imperium brytyjskiego więc wszystko powiedzmy działo się w rodzinie. Jest i problem drugi klub grał (i gra do dziś) w futbol ale według australian rules a reguły te nie zniknęły do dziś (jest to coś między rugby a futbolem) i jest to osobna dyscyplina sportu.
Również w 1859 roku powastał dziś już nie istniejący Wanderers F.C.Londyn późniejszy pierwszy zdobywca pucharu Anglii.Zwrot nastąpił w 1860 roku. Do osamotnionych Scheffield FC i Wanderers, które mogły sobie pograć z co najwyżej klubami uniwersyteckimi osaczane powoli przez kluby rugby (w Australi w samym 1859 roku powstało kilka klubów futbolu australijskiego) dołączył Cray Wanderers FC z Londynu oraz Hallam FC Scheffield dając początek najstarszym na świecie derbom piłkarskim rozegranym jeszcze tego samego roku.
Lata 60 XIX wieku to już wejście piłki na światowe salony początek jej tryumfalnego pochodu a co za tym idzie materiał na znacznie dłuższą opowieść.
